Kort antwoord: Verlaagt is de tegenwoordige tijd: "de bank verlaagt de rente", "jij verlaagt het volume". Verlaagd is het voltooid deelwoord en de bijvoeglijke vorm: "de rente is verlaagd", "een verlaagd plafond". De stam van het werkwoord is verlaag, en die eindigt op een g. Omdat de g niet voorkomt in het rijtje 't kofschip (t, k, f, s, ch, p), krijgt het voltooid deelwoord een -d: verlaagd. Een handige test: kun je "is", "heeft" of "wordt" voor het woord zetten? Dan gaat het om verlaagd.
Waarom niet geverlaagd?
Het voorvoegsel ver- is onbeklemtoond, en bij onbeklemtoonde voorvoegsels zoals ver-, be-, ge-, ont- en her- valt het extra ge- aan het begin van het voltooid deelwoord weg. Daarom is het verlaagd, niet geverlaagd.
Hoe herken je het verschil in een zin?
| Vorm | Gebruik | Voorbeeld |
|---|---|---|
| verlaagt | tegenwoordige tijd, bij hij/zij/het of jij (in vraagzin) | De bank verlaagt de rente volgende maand. |
| verlaagd | voltooid deelwoord, na is/heeft/wordt | De rente is per 1 januari verlaagd. |
| verlaagd | bijvoeglijk gebruikt | Een verlaagd plafond in de kelder. |
| verlaagde | verbogen bijvoeglijke vorm, de d hoor je wél | Het verlaagde tarief geldt tot eind dit jaar. |
Wat is die regel van 't kofschip precies?
Bij een voltooid deelwoord kijk je naar de laatste letter van de stam. Staat die in 't kofschip (t, k, f, s, ch, p), dan krijg je een -t. Staat hij daar niet in, zoals bij de g van verlaag, dan krijg je een -d. Vandaar verlaagd.
Waar komt de verwarring vandaan?
Aan het einde van een woord klinkt een d vaak als een t, door wat taalkundigen eindklankverscherping noemen. Daardoor klínkt verlaagd als "verlaagt", terwijl de spelling toch echt op de -d uitkomt.
Welke andere werkwoorden volgen dezelfde regel?
Dezelfde logica geldt voor onder meer verhoogt/verhoogd, vertraagt/vertraagd en vernieuwt/vernieuwd: tegenwoordige tijd met -t, voltooid deelwoord met -d omdat de stam niet op een kofschip-letter eindigt.
Check de officiële spelling op woordenlijst.org, lees meer taaladvies op onzetaal.nl en taaladvies.net, en bekijk de vervoeging op nl.wiktionary.org.
